Saturday, September 29, 2018

Lenin Amarawickrama - Passed Away - ලෙනින් අමරවික්‍රම අවසන් ගමන් යයි


2018-09-29 දින අවසන් ගමන් ගිය ප්‍රවීන මාධ්‍යවේදී ලෙනින් අමරවික්‍රම


පසුගිය 27 දා සවස ලෙනින් අමරවික්‍රම සහෝදරයා හදිසි හෘදයාබාධයක් වැළඳීම හේතුවෙන් අභාවප්‍රාප්ත විය. මියයන විට ඔහුගේ වයස අවුරුදු 60 කි. ජීවිතය නැතිවන්නට මාස 6 කට පමණ පෙර ඔහු රූපවාහිනී සංස්ථාවේ මගේ කාර්යාල මේසය ඉදිරිපිට මා සමග කතාකරමින් සිටියේය. ඔහු බෝහෝවිට මා හමුවන්නට ආවේ ඔහු ලියූ නවකථාවක, වාර්තා පොතක හෝ ළමා කතා කතන්දර පොතක පිටකවරය මා ලවා සිතුවම් කරගැනීමටය. මේ නිසා ලෙනින් අතින් ලියූ අවසන් පොත් කීපයේ නිර්මාණ කාර්යයන් සඳහා මට දායකවීමට ලැබීම ගැන සතුටක් ඇතිවේ. ඒ පොත් අතර ලින්කන් සහ ලෙනින් (අළුත් මුද්‍රණය), නොකැඩුණු ලියමන, ශ්‍රී ලංකාවේ අවාහ හා විවාහ, ඉන්දු ලංකා සාම ගිවිසුම කැපී පෙනෙයි. මා ඔහුට අවසන් වරට පොත් කවරයක් ඇඳ දුන්නේ මල් පාට වුණු හැටි නම් ළමා කතාවටය. මේ අනුව ඔහු ලියූ අවසන් පොත එය විය හැකියි. එම පොත මුද්‍රණය වූවාදැයි මම නොදනිමි.


ලින්කන් සහ ලෙනින් - මෙහි පසුව කළ මුද්‍රණයේදී 
මා ඇඳි සිතුවම පොත්කවරයට ගන්නා ලදී.


නොකැඩුණු ලියමන - මෙහි කවරයේ සිතුවම
මා විසිනි.




ශ්‍රී ලංකාවේ අවාහ විවාහ - මෙහි කවරයේ සිතුවම

මා විසිනි.




මල් පාට වුණු හැටි - මෙහි කවරයේ සිතුවම


මා විසිනි.


ඔහු මා හමුවීමට ආවේ ගුවන් විදුලි සංස්ථාවේ සිටය. ඒ ඔහු කොන්ත්‍රාත් පදනම යටතේ ගුවන්විදුලි ප්‍රවෘත්ති සංස්කාරක වරයෙකු ලෙස සේවයේ යෙදී සිටි ස්ථානයේ සිටය. නමුත් ඔහු මීට පෙර රූපවාහිනී සංස්ථාවේ වසර 12ක කාලයක් සේවය කොට ඉන් ඉවත්ව ගොස් තිබුණි.

අවසන් වරට මා ඔහු හමුවීමෙන් පසු දිගු කලක් ඔහු දක්නට සිටියේ නැත. ඔහුගේ දුරකථනයත් ක්‍රියා විරහිත වී තිබිණි. ඔහුගේ ස්ථිර වාසස්ථානය කොහිදැයි මා දැන සිටියේ නැත. ඔහු අවසන් වරට සේවය කළ ගුවන් විදුලි සංස්ථාවේ ප්‍රවෘත්ති කාමරයෙනුත් මා ඔහු පිළිබඳව විමසුවත් පිළිතුර වූයේ ඔහු එම ස්ථානයටද දිගු කලක් නොපැමිණි බවය. ඔහු පිළිබඳ මතකය ටිකෙන් ටික වියැකී යද්දී හදිසියේ අසන්නට ලැබුණේ ඔහුගේ මරණය පිළිබඳව වූ ශෝක ජනක පුවතය.

1958 පෙබරවාරි 25 වෙනිදා දිය බිබිලේ, මැටිපිඹියේගම නම් ග්‍රාමයේ දී උපත ලැබූ ලෙනින් අමරවික්‍රමගේ පියා වූයේ ලිපිකරුවෙකු වූ ලයනල් අමරවික්‍රමයි. මව අසන්දි මිත්‍රා ඒකනායක යි. ලෙනින්ගේ පවුලේ සියළුදෙනා පමුණුගම නුගපේ ප්‍රදේශයට සංක්‍රමණය වූයේ ලෙනින් කුඩා කාලේදීමය. ඔහු මූලික අධ්‍යාපනය ලැබුවේ පුත්තලම සාන්ත ඇන්ඩෘ විද්‍යාලයෙනි. පියාගේ රැකියාවට අනුව ඔහුට රටේ එහෙ මෙහෙ යෑමට සිදුවිය. අනතුරුව ද්විතීයික අධ්‍යාපනය අනුරාධපුර මධ්‍ය මහා විදුහලෙන් ලැබීය.  සාමාන්‍ය පෙළ හැදෑරීම සඳහා ඔහුට 1974 දී ගාල්ල සාන්ත ඇලෝසියස් විදුහලට ඇතුලත් වීමට සිදුවිය. එහි විද්‍යා ශිෂ්‍ය සංගමයේ සභාපති ධූරයත්, පාසල් නාට්‍ය සංගමයේ සභාපති ධූරයත් ඔහුට ලැබිණ. විවාද කණ්ඩායමේ නායකයා ලෙසත් ක්‍රියා කළේය. පාසල් කාලයේදීම එනම් 1979 දී සර්වෝදය සඟරාවේ සංස්කාරකවරයෙකු ලෙස දායක විය. ආචාර්ය තිලෝක සුන්දරී කාරියවසම් මහත්මියගෙන් ළමා සාහිත්‍ය ලිවීම පිළිබඳව මනා පුහුණුවක් ලබාගත්තේය. 1980 දී එම පාසලෙන්ම උසස් පෙළ විභාගයට පෙනී සිටීයේය. පාසැල් දිවියෙන් පසු ලෙනින් ගල්කිස්ස විජයරත්නපාර පෙදෙසෙහි නිවසක නතර වූයේ ඔහුට කොළඹින් ලැබුණු නව රැකියාවට යාමට පහසු වනු පිණිසය. 1981 දී ලේක්හවුස් ආයතනයේ (යොවුන් ජනතා පුවත්පතට) නිදහස් මාධ්‍යවේදියෙකු ලෙස තම පෑන මෙහෙය වීමෙන් ලෙනින් අමරවික්‍රම මාධ්‍ය ලෝකයට අවතීර්ණ විය.

ඉන්පසු ඔහු නතර වූයේ (1982 දී) ශ්‍රී ලංකා ගුවන් විදුලියේය. එහි ප්‍රවෘත්ති අංශයේ පුහුණුවන මාධ්‍යවේදී තනතුර ඔහුට ලැබිණ. ගුවන් විදුලි ප්‍රවෘත්ති සංස්කරණය හා වාර්තාකරණය පිළිබඳ පුහුණවක් ලත් හෙතෙම විශේෂ වාර්තාකරුවෙකු බවට පත්විය. තරුණ වියේදීම මාධ්‍ය ක්ෂේත්‍රයට බැඳුනු නිසා කෙටි කලකින් ජනමාධ්‍යය ක්ෂේත්‍රය පිළිබඳ මනා පරිචයක් ලබාගත්තේය. 1983 දී ඔහු ශ්‍රී ලංකා රූපවාහිනී සංස්ථාවේ සම්මුඛ පරීක්ෂණයකට ඉදිරිපත් විය. එම පරීක්ෂණයෙන් සමත් වූ ඔහු 1983-10-03 දින රූපවාහිනී ප්‍රවෘත්ති අංශයේ පුහුණුවන නිෂ්පාදන සහකාරවරයෙකු ලෙස වැඩ බාරගත්තේය. පසුව 1989 දී ප්‍රවෘත්ති අංශයේ ස්ථිර නිෂ්පාදකයෙකු බවට පත්විය.



ලෙනින් අමරවික්‍රම රූපවාහිනී ප්‍රවෘත්ති කාමරයේදී (වමේ) - මෙහි දකුණින් සිටින්නේ අහමඩ් අයුබ්ය. අයුබ්ට පසුපසින් සිටින්නේ සකුලි හෙවත් සමන් කුමාර ලියනගේ ය.




ලෙනින් අමරවික්‍රම රූපවාහිනී ප්‍රවෘත්ති මැදිරියේදී - ඔහුට සහාය වන්නේ එස්.ඒ. සුමිත්ය.




1989 වසර ඔහුගේ ජීවිතයේ වැදගත් සංදිස්ථානයකි. ඒ ඔහුගේ විවාහය සිදුවූ වසරයි. ඔහුගේ අතිනත ගත්තේ ප්‍රියන්ති ද සිල්වා යි. ඉක්මණින්ම දියණියන් දෙදෙනෙකුගේ සුරතල් බැලීමට ඔවුන් වාසනාවන්ත වූහ.

1990 හා 1994 වසරවල හේ මැලේසියාවේ දී ජාත්‍යන්තර ප්‍රවෘත්ති වාර්තාකරණය පිළිබඳ මනා පුහුණුවක් ලබාගත්තේය. 1993 දී ජපානයේ එන්.එච්.කේ. ආයතනයේ පැවති ඒෂියා විෂන් සම්බන්ධීකරණ සමුළුවේ ජාතික රූපවාහිනිය නියෝජනය කළේ ලෙනින්ය. වසර 12ක් සේවය කිරීමෙන් පසු 1995-08-15 දින ඔහු රූපවාහිනියෙන් ඉල්ලා අස්විය.

මේ කාලයේදී ඔහු එතෙර විත්ති මෙතෙර ඇසින් යන පොත ද, රූපවාහිනී ප්‍රවෘත්ති වාර්තාකරණය නම් පොත ද සම්පාදනය කළේය. රූපවාහිනී ප්‍රවෘත්ති වාර්තාකරණය පොත අද විශ්ව විද්‍යාලවල ජනමාධ්‍ය විෂය හදාරන ශිෂ්‍යයින්ට නිර්දේශිත පොතක් ලෙස වර්ගීකරණය කර තිබේ.

ඉන්පසු සිරස මාධ්‍ය ජාලයේ එම්.ටී.වී. ප්‍රවෘත්ති මැදිරියේ ප්‍රවෘත්ති නිෂ්පාදකවරයෙකු ලෙස සේවයට එක්වුණි. එම ආයතනයේ අවුරුදු 8ක සේවයෙන් පසු රවී කරුණානායක අමාත්‍යවරයාගේ මාධ්‍ය කළමනාකරු ලෙස අවුරුදු 2ක් සේවය කළේය.‍ ඔහු ඒ කාලයේ පදිංචිවී සිටියේ කොම්පඥඥ්වීදියේ ඩබ්.ඒ.ඩී. රාමනායක මාවතේය.

2013 වසරේදී සේවයෙන් විශ්‍රාම යාමෙන් අනතුරුව ඔහු නැවතත් තම මුල් මාධ්‍ය නිවහනක් වන ශ්‍රී ලංකා ගුවන් විදුලි සංස්ථාවට පැමිණියේය. ඒ කොන්ත්‍රාත් පදනම යටතේ ප්‍රවෘත්ති සංස්කාරවරයෙකු ලෙස සේවය කිරීමටය. ඔහු මා හමුවීමට විටින් විට පැමිණියේ මේ කාලය තුලය. යම් වියපත් බවක් ඔහුගෙන් දිස්විය. ජීවත් වීමට අමතර ආදායමක් ලබාගැනීමට සිතූ නිසාදෝ ඔහු විවිධ වර්ගයේ ලේඛන කලාවට අත ගැසීය. විටෙක පර්යේෂණ ග්‍රන්ථ ලිවීය. විටෙක ළමා කතන්දර ලීවේය. ඔහු ලියූ බොහෝ පොත්පත් වලට මුද්‍රණයෙන් අතහිත දුන්නේ ඔහුගේ කුළුපග මිතුරෙක් බවට පත්ව සිටි විජිත යාපා මහතාය. චිත්‍රපටයකට කතාවක් ලිවීමට ඔහුට අවශ්‍යයි කියා වරක් මා සමග පැවසීය. නමුත් ඔහුට එය නිමකර ගැනීමට නොහැකි විය. ඔහු යම්කිසි රෝගී තත්වකින් පෙළෙන බව මට අවබෝධ විය. ඇදුම ආශ්‍රීත රෝගයකින් පෙළුණු ඔහු ඒ සඳහා බෙහෙත් ගන්නා බවත් බෙහෙත් මිලදී ගැනීම සඳහා විජිත යාපා මහතා උදව් කර ඇති බවත් ඔහු දිනක් මා සමග පැවසීය.

ඔහු අවසන් වරට මා හමුවීමට පැමිණියේ ඔහු වෙනුවෙන් මා ඇඳි පොත් කවරයක සුළු නිවැරදි කිරීමක් කරගැනීමටය. ඉන්පසු ඔහු පිලිබඳ සළකුණක්වත් මට ලබාගත නොහැකි විය.  ඉතාම අහිංසක මනුස්සකමින් පිරිපුන් පුද්ගලයෙකු වූ ඔහුගේ නිහැඬියාව මට මහත් ප්‍රහේළිකාවක් විය.

ඒ වගේම හදිසියේ කණ වැකුණු ඔහුගේ මරණය පිළිබඳ ආරංචියත් මට මහත් කම්පාවක් ගෙන ආවේය. මෙතෙක් පුංචි බොරැල්ලේ ලංකා මල් ශාලාවේ තැන්පත් කෙරුණු දේහය අද දින සවස බොරැල්ල කනත්තේදී අදාහනය කෙරෙනු ඇති.



ඔහුට අජරාමර නිවන් සුව අත්වේවායි ප්‍රාර්ථනය කරමි.
2018-09-29

ඔහුගේ නිවසේ ලිපිනය -56 B,14, ගල්වල දෙනිය පාර, ග්‍රීන් වැලි, 2 පටුමග, මත්තෙගොඩ.

Sunday, July 22, 2018

South Indian playback singers who sang Sinhala film songs


South Indian playback singers who sang  unforgettable Sinhala film songs in 50's /60's
සිංහල ගී ගැයූ දකුණු ඉන්දීය ගායිකා ත්‍රිත්වය



ලංකාවේ ජනප්‍රිය සිංහල ගී රැසක් ගායනා කළ දකුණු ඉන්දීය ගායිකා කේ. රානි පසුගියදා ජීවිතයෙන් සමුගත් බව මාධ්‍යය විසින් හෙළි කෙරිණි. කේ. රානිගේ අභාවයත් සමග මට මතකයට ආවේ කේ. රානි ගේ සමකාලීන වූද, තවත් ජනප්‍රිය සිංහල ගී රැසක් ගායනා කළ දකුණු ඉන්දීය ගායිකාවන් දෙදෙනෙකුගේ නම්ය. 

සිංහල සිනමාව ආරම්භක කාලයේ දී බොහෝ සිංහල චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය, අධ්‍යක්ෂණය සහ රූගත කිරීම කෙරුණේ දකුණු ඉන්දියාවේය. ඒ නිසාම එම චිත්‍රපට වලට සම්බන්ධ වූ අධ්‍යක්ෂකවරු, සංගීතඥයින් සහ ගායක ගායිකාවන් ද සැළකිය යුතු ප්‍රමාණයක් දකුණු ඉන්දීය ද්‍රවිඩ ජාතිකයින් බවට පත්වූහ. 

කේ. රානි වගේම කේ. ජමුනා රානි. සහ ජික්කි යනු 50/60 දශකයේදී සිංහල චිත්‍රපට ගීත ක්ෂේත්‍රය බැබළවූ දකුණු ඉන්දියානු අති ජනප්‍රිය ගායිකාවන් තිදෙනෙකි. අපේ රටේ ඇතැම් දෙනා සිතා සිටින්නේ කේ. රානි සහ කේ. ජමුනා රානි යනු එකම පුද්ගලයා බවය. එය එසේ නොවේ. මේ ලිපියෙන් විස්තර වන්නේ මේ ගායිකා ත්‍රිත්වය අපේ සිංහල චිත්‍රපට ගීත ක්ෂේත්‍රයට කළ මෙහෙය කෙටියෙන් විස්තර කිරීමයි. 

පසුගිය දා (2018 ජූලි 13 දා) ජීවිතයෙන් සමුගත්තේ මේ තිදෙනාගෙන් කෙනෙකු වන කේ. රානි ය. ඉතිරි තිදෙනාගෙන් දැනට ජීවතුන් අතර සිටින්නේ කේ. ජමුනා රානි ය. ඇගේ දැන් වයස අවුරුදු 80 කි. ජික්කි මියගියේ 2004 වසරේ දී ඇගේ වයස අවුරුදු 68 ක්ව තිබියදීය. 

අපි මුලින්ම ජික්කි දෙසට හැරෙමු. ඇගේ නියම නම Pillavalu Gajapathi Krishnaveni හෙවත් පී.ජී. ක්‍රිෂ්ණාවෙනි ය. ඇය ඉන්දියාවේ අාන්ද්‍රා ප්‍රදේශ් වල තෙළිඟු පවුලකට අයත් ව උපන්නේ 1935 නොවැම්බර් 3 දිනය. පසු කලෙක ඇය චිත්‍රපට පසුබිම් ගායිකාවක ලෙස නමක් දිනාගත්තාය. ගීත 10,000 ක් පමණ ගායනා කර ඇති ඇය භාෂා 6 කින් ගී ගයා ඇත. ඒවා නම් තෙළිඟු, දෙමළ, කන්නඩ, මලයාලම්, හින්දි සහ සිංහලයි. ඇය ඉන්දියාවේ ප්‍රකට සංගීතඥයින් 50 කට වැඩි ගණනක් යටතේ තම ගායනා ඉදිරිපත් කර ඇත. ඔවුන් අතර සිටි එක් සංගීතඥයෙකි ඒ. එම්. රාජා. (Aemala Manmatharaju Rajah) පසුකලෙක ඇය අතිනත ගත්තේ ද ඒ. එම්. රාජා සමග ය. ජික්කි ගැයූ මේ ගීත 2 ඔබ නිසැක ලෙසම අසා ඇති. 

“මට ආලෝකේ ගෙන දේවී සංසාරයේ.. මට ආලෝකේ ගෙන දේවී සංසාරයේ.
මගේ ජීවන මගේ බැමි ස්ථීර වේ..
මට ආලෝකේ ගෙන දේවී සංසාරයේ..” (1957 - චිත්‍රපටය - අයියයි මල්ලියි) 
මේ ගීතය නවක පරපුර අතර නැවත ජනප්‍රිය වූයේ ඉරාජ් වීරරත්වින විසින් මෙහි තනුව උපයෝගී කොට නවතම ගීයක් (Remix) නිර්මාණය කිරීම නිසාය. 


ඇගේ තවත් ජනප්‍රිය ගීයක්..

“ලෝ අම්බලමේ ඉඳලා යනවා..
නිසි පාර සොයා ආගන්තුකයා..
දෙයි මාන බලා කරුමේ පහරා..
මේ ජීවිතයේ කෝ ස්ථීරතා.. ” (1957 චිත්‍රපටය - ජීවිත සටන) 

ලතා වල්පොල මහත්මිය විසින් පසකලෙක ගැයූ එම ගීතයේ වීඩියෝව පහතින් 


ජික්කි ගායනා කරන මුල් ගීතය ඔබට http://sinhalajukebox.org යන වෙබ් අඩවියෙන් ශ්‍රවණය කළ හැකිය. 

එසේම මනුෂ්‍යත්වය චිත්‍රපටයට ඇය ගැයූ 
“අලෝකේ පාලා මෙසේ - ප්‍රීතිය මේ ලෝකෙ පෙනේ - මනහාරී ගීතේ මහා” සහ ජීවිත සටන චිත්‍රපටයට ගැයූ “පහත් තැනින් යයි ගලා ජලේ” හා මොහිදීන් බෙග් සමග ගැයූ, “පෙම් සිහිනේ.. ආලෝකේ දේවී, මේ ජීවිතේ.. මේ ජීවිතේ - ප්‍රේමේහි චන්ද්‍රා නැගීලා.. පෙම් සිහිනේ” යන ගීත ද ලංකාවේ රසිකයින් අතර වඩාත් ජනප්‍රිය භාවයට පත්විය. 

අවසන් කාලයේදී ඇයට පියයුරු පිළිකාවක් සෑදී ඇති බව හෙළිවිය. පිළිකාව ඇගේ වකුගඩු දක්වා ව්‍යප්තව තිබූ හෙයින් ප්‍රතිකාර වලින් එතරම් ඵලක් නොවිණි. වසර 2004 අගෝස්තු 16 වනදා ඇය චෙන්නායි නුවර දී අවසන් හුස්ම හෙළුවාය. 

මේ ගායක ත්‍රිත්වයෙන් ඊළඟට අප අතරින් වෙන් වූයේ (2018 ජූලි 13 දා) කේ. රානි ය. 1943 දී උපන් ඇය විවිධ භාෂා 8 කින් ගීත 500 ක් පමණ ගායනා කොට තිබේ. ඇය ගී ගයා ඇති භාෂා 8 වන්නේ, දෙමළ , තෙළිඟු, කන්නඩ, මලයාලම්, හින්දි ,බෙංගාල, සිංහල සහ උස්බෙකිස්ථාන් ය. 

සිංහල සහ උස්බෙකිස්ථාන් භාෂා වලින් ගීත ගැයූ පළමු දකුණු ඉන්දීය ගායිකාව ලෙස කේ. රානි ඉතිහාස ගත වන්නීය. එසේම ලංකාවේ ජාතික (මුල්වරට තැටිගත කිරීමේදී) ගීයට කාන්තා හඬ නියෝජනය කළේද ඇයයි. මේ කරුණ වැඩි දෙනෙක් නොදැන සිටි දෙයකි. 

ඇය 1951 දී සිනමා ගීත ගායනයට පිවිසුනාය. 1953 දී ඇය ප්‍රථම වරට සිංහල සිනමාවට පා තැබීය. එනම් එම වසරේ තිරගත වූ සුජාතා චිත්‍රපටයේ වැඩි ගීත සංඛ්‍යාවක් ගායනා කිරීමට ඇයට හැකි විය. එම ගීත සංගීතවත් කර ඇත්තේ කේ. දක්ෂිණමූර්ති නම් දකුණු ඉන්දීය සංගීතඥයා විසිනි. ඔබ ද අසා ඇති මේ ගීත කීපය දෙස බලන්න. 

“ඕ සුමධුරවේ - සුපිරිසිදු වේ, අපෙ ආලේ - රම්‍ය යෞවන ප්‍රේමේ” (1953-සුජාතා චිත්‍රපටය/ සංගීතය - කේ. දක්ෂිණමූර්ති ) 


ඇගේ තවත් ජනප්‍රිය ගීයකි මේ.

“පෙම් රැල්ල නගී - ගල් තැල්ලෙ වදී මේ සුන්දර සන්ධ්‍යාවේ, පෙම් දියෙන් තෙමී - ගල ඔපය වැටී පෙන්වයි ආලේ මහිමේ” 
(ධර්මදාස වල්පොල සමග/ 1953-සුජාතා චිත්‍රපටය/ සංගීතය - කේ. දක්ෂිණමූර්ති ) 


“මන රංජන දර්ශනීය ලංකා - මාතා අති රමණී” (1953-සුජාතා චිත්‍රපටය/ සංගීතය - කේ. දක්ෂිණමූර්ති ) 

“ප්‍රේම ගඟේ, මැණික් වගේ - අපි දෙන්නා හිතේ තිබූ ආදරේ” (මොහිදීන් බෙග් සමග, 1953-සුජාතා චිත්‍රපටය/ සංගීතය - කේ. දක්ෂිණමූර්ති ) 
(අදාල වීඩියෝවේ ගායිකාව ලෙස කේ. රානි වෙනුවට කේ. ජමුනා රානි ලෙස වැරදියට සටහන් වී ඇත.) 

ඉන්පසු නැවත වරක් ඇය සිංහල චිත්‍රපටයක් වෙනුවෙන් ගී ගයන්නේ 1955 දී, සැඩ සුළං චිත්‍රපටයටය. එය සංගීතවත් කරන්නේ එස්. දක්ෂිණ මූර්ති සහ ලංකාවේ ප්‍රකට සංගීතඥ ආනන්ද සමරකෝන් මහතාය. (ආනන්ද සමරකෝන් යනු 1951 දී නිර්මාණය වූ ශ්‍රී ලංකා ජාතික ගීයේ නිර්මාතෘවරයාය.) සැඩ සුළං චිත්‍රපටයට කේ. රානි ගැයූ මේ ගීත ද අදටත් ජනප්‍රිය තලයක පවතී. 

“ඕ එන්න. ඕ එන්න - ප්‍රීති වෙන්න මා හා” (1955- සැඩ සුළං චිත්‍රපටය/සංගීතය- එස්. දක්ෂිණ මූර්ති , ආනන්ද සමරකෝන්) 
(එම ගීතය පසුකලෙක කලාවතී විසින් ගැයූ යූ ටියුබ් වීඩියෝව) 

“සොමිබර පෙම්රැලි මහද නැගේ - විනෝද වෙමු බැස ප්‍රේම ගඟේ” (1955- සැඩ සුළං චිත්‍රපටය/සංගීතය- එස්. දක්ෂිණ මූර්ති , ආනන්ද සමරකෝන්) 

ඇය එම වසරේම (1955 දී) මාතලන් චිත්‍රපටයට පහත සඳහන් ජනප්‍රියම ගීතය ගැයුවාය. 
“හඳ රාහු මුඛයේහි ගිලුනා ලෙසේ - අඳුරූ විය ජීවිතේ මාගේ සෝකෙන් වෙලී” (1955- මාතලන් චිත්‍රපටය/සංගීතය- ආර්.මුත්තුසාමි , සුබයියා නායිදු) 


අපි ඊළඟට කතා කරන්නේ අදටත් අප අතර සිටින ගායක ත්‍රිත්වයෙන් තුන්වැන්නා වන කේ. ජමුනා රානි මහත්මිය ගැනය. 1938 මැයි 17 දින ඉන්දියාවේ ආන්ද්‍රා ප්‍රදේශ් හි උපත ලැබූ ඇය විවිධ භාෂා වලින් ගීත 6000 ක් පමණ ගායනා කර ඇත. දෙමළ, තෙළිඟු, කන්නඩ, මලයාලම් සහ සිංහල යන භාෂා 5කින් ඇය ගී ගායනා කොට තිබේ. එස්. දක්ෂිණ මූර්ති , ආනන්ද සමරකෝන් ඇතුළු ලංකා සහ ඉන්දීය සංගීතඥයින් රැසක් යටතේ ඇය ගායනයේ යෙදුනාය. මෙහි විශේෂත්වය වන්නේ කලින් සඳහන් කළ කේ.රානි ගැයූ සුජාතා චිත්‍රපටයට මෙන්ම සැඩ සුළං චිත්‍රපටයට ද කේ. ජමුනා රානි විසින් ද වෙනත් ගීත ගැයීමයි. උදාහරණ පහත. 

“ප්‍රේමා ලෝකය නිවී ගියා - ඔබ රූපය මා හද තියා ගියා” (මොහිදීන් බෙග් සමග, 1953-සුජාතා චිත්‍රපටය/සංගීතය-එස්. එස්. දක්ෂිණ මූර්ති ) 
කේ. ජමුනා රානි මොහිදීන් බෙග් මහතාගේ පුත් ඉෂාක් බෙග් සමග “ප්‍රේමා ලෝකය නිවී ගියා” ගීතය ගයන වීඩියෝවක් පහතින් 

“ජිවන මේ ගමන සංසාරේ - යාවී නම් අන්ධකාරේ - නොලැබ ආලෝකේ - යා හැකි දෝ සොයා මාර්ගේ” (1955- සැඩ සුළං චිත්‍රපටය) (මේ ගීතය ඇය ගැයුවේ කලින් සඳහන් කළ ජික්කිගේ සැමියා වන ජනප්‍රිය ගායක ඒ.එම්. රාජා සමගය. සංගීතය-එස්. එස්. දක්ෂිණ මූර්ති ) 

“පෙම් කැකුළ පිපී එන විට මහදේ එය පරව ගියා මාගෙ ලමැද අන්ධකාරේ” (ඒ.එම්. රාජා සමග, 1955-සැඩ සුළං චිත්‍රපටය/සංගීතය-එස්. එස්. දක්ෂිණ මූර්ති ) 

“මනරම් රැඟුමන් - කදිමයි මේ මනු ලෝකේ ” (1957- සූරසේන චිත්‍රපටය/සංගීතය- ආර්.මුත්තුසාමි , සුබයියා නායිදු) මෙම ගීතය කේ. ජමුනා රානි සමග කේ. රානි එක්ව ගායන කළ බව අන් තැනක ස‍දහන්ව ඇත. 
මුල් චිත්‍රපටයේ රූප රචනයට නව සංගීතයෙන් කලාවතී ගයන ගීතයේ වීඩියෝව 

1958 දී - එච්. ආර්. ජෝතිපාලයන් සමග ඇය ගැයූ මේ ගීතයද ඔබගේ මතකයේ ඇතැයි විශ්වාස කරමි. 

“කොළ කඩ කඩ බොරුවට දෙනවා” (1958- වනමෝහිනී චිත්‍රපටය/ සංගීතය-එස්. එස්. දක්ෂිණ මූර්ති) 

ඇතැම් තැනක ගායිකාවගේ නම කේ. ජමුනා රානි වෙනුවට කේ. රානි ලෙස සටහන්වී තිබේ. ගායිකාවන් දෙදෙනාගේ නම් බොහෝදුරට සමාන නිසා මේ පටලැවිල්ල සිදුවී ඇති බව පෙනේ. 


සිංහල ගීත කීපයක් පමණක් ගායනා කළා යැයි සඳහන් වන තවත් දකුණු ඉන්දීය ගායිකාවන් දෙදෙනෙකුගේ නම් මෙහිදී සඳහන් කළ හැකිය. පී. සුෂීලා එක්කෙනෙකි. 1953 උපන් ඇයට දැන් වයස අවුරුදු 82 කි. අනෙක් ගායිකාව පී. ලීලා ය.1933 උපන් ඇය අවුරුදු 72 ක් ආයු වළඳා 2005 ඔත්තෝබර් 31 දින මෙලොව හැර ගොස් තිබේ. මේ ගායිකාවන් දෙනො ගායනා කළ සිංහල ගීත මට සොයාගත නොහැකි විය.


පී. සුෂීලා (P.Susheela)

පී. ලීලා (P. Leela)

ඔවුන් එදා ගැයූ ගී කොතරම් මනරම් දැයි කියතොත් නූතන පරම්පරාවේ නිර්මාණකරුවන් එම ගීත තනු හෝ ගීත ඛණ්ඩ යොදා නව නිර්මාණ කිරීමට උත්සාහ ගනිමින් සිටී. කලක් අපව ගීතයෙන් සැනහූ දැනට ජීවතුන් අතර සිටිනා කේ. ජමුනා රානී සහ පී. සුෂීලා මහත්මීන්ට දීර්ඝායු වේවායි පතමින් මම නිහඬ වෙමි. 

Monday, July 2, 2018

Athula Somasiri - ප්‍රවීන ගායක අතුල සෝමසිරි


ප්‍රවීන ගායක අතුල සෝමසිරි


අතුල සෝමසිරි මහතා පිළිබඳවත්, එතුමා කළ නිර්මාණ පිළිබඳවත් අද ඉන්නා තරුණ පරපුර බොහෝ දෙනෙකු නොදැන ඉන්නා බව මගේ විශ්වාසයයි. එයට එක් හේතුවක් විය හැක්කේ එතුමා දිගු කලක් ඉතා නිහඬ දිවියක් ගතකළ නිසාය යන්න පැවසීම සාධාරණය. එසේම එදත් අදත් ඔහුව දැනහැඳින ගන්නේ ජනප්‍රිය ගුවන් විදුලි ගායකයෙකු ලෙස පමණි. නමුත් කලාව වෙනුවෙන් ඔහු ඉටුකළ මෙහෙය කොතරම් ද යන්න 1972/ 05/ 26 දින සරසවිය පුවත්පතට අර්නස්ට් වඩුගේ මාධ්‍ය වේදියා විසින් ලියන ලද ලිපිය සාක්ෂි දරයි. දැනට දෙමසකට පමණ පෙර ජාතික ලේඛනාගාරයෙන් මා විසින් පිටපත් කරගන්නා ලද සරසවිය පුවත්පතේ මෙම පිටුව මා ළඟ සුරැකිව තිබූ නිසා අතුල සෝමසිරි මහතා පිළිබඳව මමවත් සමහරවිට ඔබවත් නොදන්නා කරුණු රැසක් එහි අඩංගුව තිබිණ. මේ ලිපියට අනුව අතුල සෝමසිරි යනු ගුවන් විදුලි ගායකයෙකු පමණක් නොවේ, වේදිකා ගී ගායකයෙකු, වේදිකා නළුවෙකු, චිත්‍රපට නළුවෙකු, චිත්‍රපට පසුබිම් ගීත ගායකයෙකු, චිත්‍රපට සංගීත අධ්‍යක්ෂවරයෙකු ද වෙයි. ඔහුව සැලකිය යුතු ඇගයීමකට පාත්‍ර නොවීම කණගාටුවට කරුණකි. 

ඔහු රජයේ සංගීත විද්‍යාලයට ඇතුළුවීම සඳහා දෙමව්පියන්ට හොරා අයදුම්පතක් යැව්වේය. වැඩි දිනක් යාමට පෙරාතුව විද්‍යාලයට ඇතුළුවීම සඳහා පවත්වන සම්මුඛ පරීක්ෂණයට සහභාගී වන ලෙස දන්වා ඔහුට ලිපියක් ලැබුණි. එම ලිපිය ලත්විට ඔහුට ඇතිවූ සොම්නස කිව නොහැකි තරම්ය. කාලයක් තිස්සේ තම හදවතේ රඟදෙමින් තිබූ මියුරු සිහිනයක් සැබෑවීමට යන බව ඔහු සිතුවේය. ඔහු සංගීත විද්‍යාලයෙන් පැමිණි ලිපිය රැගෙන වහාම දුවගියේ මුළුතැන් ගෙයටය. මුළුතැන් ගෙයෙහි කිසියම් වැඩක නිරතව සිටි සිය ආදරණීය මෑණියන්ට ඔහු දුවගොස් එම ලිපිය පෙන්නුවේය. තමා මෙන්ම තම මවද ලිපිය බලා ප්‍රීතිවනු ඇතැයි ඔහු සිතුවේය. එහෙත් සිදුවූයේ අනිකකි. 

දෙමව්පියන් එකහෙළාම ඔහුගේ වෑයමට විරුද්ධ වූහ. ඇත්තවශයෙන් ඔහුට තම දෙමව්පියන්ගෙන් මෙවැනි බාධක කොතෙකුත් ඇතිවිය. අතුල තම අධ්‍යාපනය කඩාකප්පල් කොට දමා සංගීත කාරයෙකු වේයැයි ඔවුන් තුළ දැඩි බියක් වූයෙන් ඔහුගේ එම මග ඇහිරීමට ඔවුන් කොතෙකුත් උත්සාහ දැරූහ. එවන් උත්සාහයන් නොතිබුණා නම් ඇත්තෙන්ම අතුල සෝමසිරි යන නාමය සංගීත ලෝකයේ ජනප්‍රිය වීමට තිබුණේ මෙයට බොහෝ කලිනි. 

ඔහු මුලින්ම සිරි අයියාගේ (අධිනීතිඥ යූ. ඒ. ඇස්. පෙරේරා) ළමා තීරයට බැඳුණේ වර්ෂ 1947 මැයි 23 වෙනිදාය. ඩෝල්ටන් අල්විස් ප්‍රබන්ධ කළ “කුඩා ළමයි රාශියයි, පුහුල් දෝසි දීසියයි” යන ගීය හාපුරා කියා අතුලගේ හඬින් ගුවන් ගතවූ ගීතයයි. අනතුරුව ඔහු දිගටම ළමා තීරය මගින් ගී ගැයීමට පටන් ගත්තේය. එපමණකුදු නොව නොයෙකුත් නාට්‍යවල ගී ගැයීමට මෙන්ම රඟපෑමටද පටන් ගත්තේය. සිය කාලයෙන් වැඩි කොටසක් සංගීතයට හා නාට්‍යයට කැප කරණු දුටු දෙමව්පියන්ට අතුල ගැන බියක් ඇතිවිය. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් 1952 දී අතුල සෝමසිරිට ගුවන් විදුලියෙන් ඈත්වීමට සිදුවිය. සුළු පටු කාලයක් නොව 1963 වෙනතුරු ඔහුට ඈත්වී සිටීමට සිදුවිය. 

එනමුදු ගුවන් විදුලියෙන් ඈත්වී සිටියත් සංගීතය පිළිබඳ අතුලගේ හදවතේ තිබූ ඇල්ම ඈත් කිරීමට දෙමව්පියන්ට නොහැකි විය. දෙමව්පියන්ට හොරෙන් ඔහු රජයේ සංගීත විදුහලෙන් සංගීතය හැදෑරුවේය. එහි සංගීතය පිළිබඳ මධ්‍යම විභාගය සමත්වී ඔහු සහතිකයක් ලබාගත්තේය. 

මේ අතර කාලයේදී අතුලට ගුණසේන ගලප්පත්තිගේ “සඳකිඳුරු” නාට්‍යයේ රඟපෑමට හා ගී ගැයීමට අවස්ථාව ලැබුණි. එපමණක් නොව ගලප්පත්තිගේ මාර්ගයෙන් මහාචාර්ය එදිරිවීර සරත්චන්ද්‍රයන් හඳුනා ගැනීමට වාසනාව ලැබී “මනමේ” නාට්‍යයේ රඟපෑමටද අවස්ථාවක් උදාවිය. 

එදා අතුලගේ දෙමව්පියන් තම පුතා සංගීතකරුවෙකු වේයැයි බිය වුවද, වේදිකාව මගින් දස්කම් දක්වන විට එම හැඟීම් තුරන් වී ගියේය. අතුල ඉගෙනීමේ කටයුතු ද අතපසු නොකළේය. ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පී විභාගයෙන් ද සමත් වූ ඔහු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු ලෙස රැකියාවක නිරත විය. 

“ගීයක ජනප්‍රියත්වයට වඩා එහි සාර්ථකත්වය මා අගය කරනවා”යැයි අතුල කියයි. 

එහෙත් ඇත්තෙන්ම ඔහුගෙන් සාර්ථක මෙන්ම ජනප්‍රිය ගී රැසක් බිහිවී ඇති බව කිව යුතුයි. ඔහුගේ බොහොමයක් ගීතයන්හි තනු නිර්මාණ ඔහුගේම වේ. 

එයින් කීපයක් නම් 

“උඩහ ගෙදර රන් එතනා දෝතට දිය බොයි - රත්තරනින් ගිගිරි වළලු රන්රසු හඬ දෙයි.” (රචනය- සුනිල් සරත් පෙරේරා)

“සකුරා මල් චෙරි මල් හිනෙහෙද්දී සීතල අතරින් ජපානයේ - නොරිකෝ සන්ගේ නෙත්යුග පත්ලේ සොඳුරු වසන්තය රැඳී තියේ” (රචනය- ප්‍රේමදාස ශ්‍රී අලවත්ත)

“මුතුමාල රුවන් පට - සේල නැතත් මට සෝක තැවුල් නොවෙමි.” (රචනය- ඩෝල්ටන් අල්විස්)

“සිංහල ජය ගීත හඬට සිංහල කොඩි වැල් ලෙලදෙන, සිංහල දෙරණේ සරණ සිංහල සරණේ ” 

ගුවන් විදුලියේ “ඒ” ශ්‍රේණියේ ශිල්පියෙකු වන අතුල සෝමසිරි, සරල හා ශාස්ත්‍රීය ගී ගායනයට පමණක් නොව පද්‍ය ගායනා, ගුවන් විදුලි නාට්‍ය, විරිදු හා නෘත්‍ය ගී ගායනා සඳහා ද දස්කම් දක්වා තිබේ. අමරදේවයන්ගේ ඉතාමත්ම සාර්ථක හා ජනප්‍රිය සංගීත විචිත්‍රාංගය වූ මධුවන්ති, රස මියුරු, විජය ගීත, ස්වර්ණ වර්ණ, ප්‍රාර්ථනා ආදිය මගින් ද අතුල තම හැකියාවන් පෙන්නුම් කළේය. 

අතුල සෝමසිරි යන නමත් සමග අපට නිතරම එකට අසන්නට ලැබෙන නමකි ලාලනී සෝමසිරි. ලාලනී, අතුලගේ සංගීත ජීවිතයේ සහකාරිය මෙන්ම සැබෑ ජීවිතයේත් සහකාරිය බවට පත්විය. ලාලනී සෝමසිරි ජනප්‍රිය ගුවන් විදුලි ගායිකාවකි. අතුල මෙන්ම ලාලනීත් මුලින්ම සංගීත ලොවට පිවිසියේ ළමා පිටියෙනි. ලාලනී වේදිකා නාට්‍ය රංගන ශිල්පිණියක් ද වෙයි. ඔවුන් එක්වූයේත් වේදිකා නාට්‍යයකදී හමුවීමෙන් හටගත් මිත්‍රත්වය මෝරා වැඩී ප්‍රේමයකට පත්වීමේ ප්‍රතිඵලයක් වශයෙනි. අතුල සෝමසිරි මහතා දරුවන් තිදෙනෙකුගේ පියෙකි. වසර 25ක් තිස්සේ මහාචාර්ය සරත්චන්ද්‍රයන්ගේ සිංහබාහු නාටකයේ සුප්පා දේවී ලෙස රඟපාන නිහාරි (සෝමසිරි) වික්‍රමාරච්චි, ඔහුගේ දියණියකි. දක්‍ෂ තබ්ලා වාදකයෙකු වන ධනංජය සෝමසිරි එක් පුත්‍රයෙකි. අනෙක් දියණිය අමානිය. 

අතුල හා ලාලනී සෝමසිරි දෙපළ තරුණ වියේදී

අතුල සෝමසිරි වඩාත් ප්‍රකට සංගීත ශිල්පියෙක් ලෙසද නැතහොත් නාට්‍ය ශිල්පියෙක් ලෙසද යනුවෙන් තීරණයක් ගැනීම මදක් අපහසු වෙයි. ඔහු අතිශය ජනප්‍රිය වූ නාට්‍ය රැසක් මගින් තම දසකම් පෙන්නුම් කොට ප්‍රේක්ෂකයාගේ හදවත් දිනාගෙන ඇත. 

“සඳකිඳුරු”, “මනමේ” හැරුණු විට ඇස්. කරුණාරත්නගේ “ගුත්තිල” ගුණසේන ගලප්පත්තිගේ “මූදු පුත්තු”, සුගතපාල ද සිල්වාගේ “නිල් කට්රොල් මල්” හා “හිත හොඳ අම්මණ්ඩි” ප්‍රේමසිරි කේමදාසගේ “සිතිජය” සතිශ්චන්ද්‍ර එදිරිසිංහගේ “හොටබරි යුද්ධය” ඇතුළු නාට්‍ය 53 ක අතුල එක්කෝ රඟපා ඇත. නැතහොත් ගී ගායනා කර ඇත. 

බක්මහ දීගේ ලක්සෙට කොඩිය, පාරා වළලු, අක්කර පහ යන චිත්‍රපට වල පසුබිම් ගීත ගැයූ ඔහු චිත්‍රපට නළුවෙක් ද වෙයි. සිරි ගුණසිංහගේ රන්වන් කරල් වෘතාන්ත චිත්‍රපටයේ පණ්ඩිත් අමරදේව සූරින් ගායනා කරන ආලෙ බැන්ද මාගෙ පනේ සෝමාවතී මගේ සෝමාවතී ගීතය සඳහා රඟපෑවේ අතුල සෝමසිරි ය. කොළඹ සූරයෝ චිත්‍රපටයෙන් චිත්‍රපට සංගීත අධ්‍යක්ෂවරයෙකු ලෙස ඔහු දොරට වැඩීය. 

“මට පැමිණි දුරට වඩා යන්න තියෙන දුර විශාල බව මා පිලිගන්නවා” කියා අතුල එදා අර්නස්ට් වඩුගේ ට කියා තිබුණි. පැමිණි දුර එළි පෙහෙළි කර ගැනීමේදී අතහිත දුන් අමරදේවයන්, ඩන්ස්ටන් ද සිල්වා, සෝමදාස ඇල්විටිගල, අචාර්ය ලයනල් එදිරිසිංහ, ජී.එස්.බී. රාණි හා දයාරත්න රණතුංග ආදීන් ඔහු හද බැතියෙන් එදා සිහිපත් කර ඇත. 

අතුල සෝමසිරි අවමඟුල අද (2018/07/02) සවස 

අභාවප්‍රාප්ත ප්‍රවීණ ගායන ශිල්පී අතුල සෝමසිරි මහතාගේ දේහය පිළිබඳ අවසන් කටයුතු අද (02) බොරැල්ල කනත්තේදී සිදු කිරීමට නියමිතය. 

දේහය අද උදේ 10.00 සිට බොරැල්ල මල් ශාලාවක තැන්පත් කර තිබේ. 

කෙටි කලක් රෝගාතුරව සිටි ගායන ශිල්පී අතුල සෝමසිරි මහතා පසුගිය දා අභාවප්‍රාප්ත වූයේ දකුණු කොළඹ ශික්‍ෂණ රෝහලේදීය. මිය යන විට 79 වන වියේ පසුවූ ඔහු, මෙරට සංගීත ක්ෂ්ත්‍රයට විශිෂ්ට සේවයක් ඉටු කර ඇතිමුත් එම සේවය මේ දක්වාම කිසිදු ඇඟයුමකට ලක් නොවූ බව විශේෂයෙන් සඳහන් කළ යුතුය. 


Thursday, June 28, 2018

The 12th Man - දොළොස්වැනියා - හැරල්ඩ් ස්වෝට්ගේ අද්විතීය සිනමා නිර්මාණය


The 12th Man - දොළොස්වැනියා - හැරල්ඩ් ස්වෝට්ගේ අද්විතීය සිනමා නිර්මාණය

ගිය වසරේ එනම් 2017 වසරේදී දෙවන ලෝක යුද්ධයේ වූ සත්‍ය සිද්ධියක් පාදක කරගනිමින් නෝර්වීජියානු චිත්‍රපටයක් කරළියට ආවේය. අතීත සිද්ධියක් වුවත් මෙම චිත්‍රපටය නිසා එම කතාව දත් නොදත් ලොවපුරා සිටින සිනමා ලෝලයින් බොහෝ දෙනෙකු මේ කතාව අසා කම්පනයට පත්වූහ. සැබෑ කතාවේ සිද්ධීන් සිදුවූ ස්ථාන සොයමින් ඉතිහාසයට ලැදි අය වෙහෙසෙන්නට වූහ. අන්තර්ජාලයේ වෙබ් පිටු අළුතින් බිහිවෙන්නට විය. සිනමා පටය වන්නේ 2017 වසරේදී අධ්‍යක්ෂක හැරල්ඩ් ස්වෝට් (Harald Zwart) විසින් නිර්මාණය කරන ලද දොළොස්වැන්නා (12th Man) නම් සිනමා පටයයි. වාසනාවට අන්තර්ජාලය නිසා හොඳ සිනමාපට නොමිලේ නැරඹීමේ අවස්ථාව දැන් හිමිව ඇති නිසා මමද එය නැරඹුවෙමි. ත්‍රාසය කුතුහලය මොනවට ගැබ්ව තිබූ මෙම සිනමා පටයේ යටගිය කතාව දැනගැනීමේ ආශාවෙන් පෙළුණු නිසා එය ගවේෂණය කළෙමි. මින් ඉදිරියට දිග හැරෙන්නේ එම කතාවයි. (චිත්‍රපට කතාව නොව සත්‍ය කතාවයි.) චිත්‍රපටය නැරඹීමට පෙර මේ කතාව කියවා අවබෝධ කරගන්නේ නම් චිත්‍රපටය වඩාත් රස විඳිමට ඔබට හැකිවෙන බව මගේ විශ්වාසයයි. 


දෙවන ලෝක මහා යුද්ධයේදී නාසි ජර්මනිය විසින් තම අවට රටවල් ක්‍රම ක්‍රමයෙන් ආක්‍රමණය කරන්නට පටන් ගත්තේය. 1938 දී ජර්මනිය, විසින් චෙකොස්ලෝවැකියාව ආක්‍රමණය කිරීමෙන් මේ ආක්‍රමණ රැල්ල ආරම්භ විය. ඊළඟට 1939 දී පෝලන්තය අල්ලා ගත්තේය. අපගේ මේ කතාවට බඳුන් වන නෝර්වේ රට අල්ලා ගන්නා ලද්දේ 1940 දීය. මේ අනුව ජර්මානු භටයන්ගේ තාඩන පීඩන වලට ලක්වෙමින් නෝර්වේ වැසියන් වසර කීපයක් මරණ බියෙන් ජීවත් වූහ. නෝර්වේ දේශප්‍රේමී ජනතාව විටින් විට ජර්මානුවන්ට විරුද්ධව රටේ තැන තැන කැරළි ගැසූහ. දේශප්‍රේමීන් අතර සිටි ජාන් බාල්ස්රූද් නම් පුද්ගලයා අපගේ කතා නායකයා ය. 

ජර්මනිය යටත් කරගත් යුරෝපයේ රටවල්. මේ සිතියමේ ඉහළින් දක්වා ඇති නොර්වේ, ෆින්ලන්තය සහ ස්වීඩනය යන රටවල් හරහා මේ කතාව ගලා යන්නේය.


ජාන් සිගඩ් බාල්ස්රූද් (Jan Sigurd Baalsrud) උපන්නේ 1917 දෙසැම්බර් 13 වෙනිදා, නෝර්වේ රටේ ඔස්ලෝ නුවරදීය. ඔහු ජර්මානුවන්ට විරුද්ධව සටන් කළේ නෝර්වේ හි වෙස්ට්ෆෝල්ඩ් (Vesfold) නගරයේය. ජර්මන් හමුදාවට මුහුණ දීමට අපහසු වූ, ඔහු යාබද රට වන ස්වීඩනයට පලා ගියේය. එහිදී ඔත්තු බැලීයැයි චෝදනාවකට ලක්වූ ඔහුව එරටින් ද පිටුවහල් කෙරිණි. ඉන්පසු සෝවියට් රුසියාව, අප්‍රිකාව හා අමෙරිකාව යන රටවලට ගමන් කළ ඔහු අන්තිමේදී එංගලන්තයට පැමිණියේය. එහිදී ඔහු නෝර්වීජියානු විමුක්ති ව්‍යාපාරයට බැඳිණි. එය වනාහි ජර්මානුවන්ගෙන් නෝර්වේ රට නිදහස් කරගැනීම සඳහා රටින් පිට පිහටුවාගෙන තිබූ රහස් විමුක්ති සංවිධානයකි. එම සංවිධානයේ භටයින්ව පුහුණු කරනු ලැබුවේ එංගලන්තය විසිනි. ජර්මානුවන්ට විරුද්ධව නොයෙකුත් යුධ ක්‍රමෝපායන් දියත් කලේ මෙම පුහුණුව ලත් භටයින්ය. 

අපගේ කතානායක ජාන් බාල්ස්රූද් තරුණ වියේදී.


1943 දී එංගලන්තයේ පිහිටි නෝර්වීජියානු විමුක්ති ව්‍යාපාරයෙන්, ජාන් බාල්ස්රූද් ප්‍රමුඛ සාමාජිකයින් සතර දෙනෙකුට භාරදූර කාර්යයක් පැවරුණි. එනම් ජර්මානුවන්ට අසු නොවී, නෝර්වේ රටට රහසින් ගොස් බාඩුෆොස් (Bardufoss) නගරයේ පිහිටි ජර්මානුවන්ගේ ගුවන් පාලක කුළුනට ප්‍රහාරයක් එල්ල කොට එය විනාශ කර දැමීමයි. ඒ මගින් නෝර්වේ රට තුල සිටිමින් සටන් කරන විමුක්තිකාමින්ට ලොකු සහයෝගයක් ලබාදීමයි. 

මේ අනුව ජාන් බාල්ස්රූද් ඇතුළු සිව්දෙනාගේ කණ්ඩායමට තව අට දෙනෙකු එක්විය. අනෙක් අට දෙනා බෝට්ටුවක සිටි කාර්යය මණ්ඩලයයි. ඔවුන්ගේ අරමුණ පුපුරණ දුව්‍ය ද පටවාගත්, බෝට්ටුවකින් ගොස් උතුරු දෙසින් රටට ඇතුල්වීමයි. එය පහසු කාර්යයක් නොවීය. ඒ සඳහා ඔවුන්ට රට තුළින්ද උදව්වක් අවශ්‍ය විය. කලින් කතාකරගත් විශ්වාසදායක දේශප්‍රේමින් කීපදෙනෙකු රටතුල සිටි නිසා ඔවුන්ගෙන් උදව් බලාපොරොත්තු විය. අවාසනාවට උදව්කරන පිරිස අතර එක් පාවාදෙන්නෙකු සිටි බව ඔවුන්ට සොයාගත නොහැකිවිය. පාවාදෙන්නා විසින් ඔවුන් මග එන බවට ජර්මන් හමුදාවට ඔත්තුවක් ලබාදුන්නේය. 

ගුවන් පාලක කුළුන විනාශ කිරීමේ අරමුණ ඇතිව ටොන් 8 ක පුපුරන ද්‍රව්‍ය රැගත් ධීවර යාත්‍රාව මාර්තු 29 දින නෝර්වේ දෙසට ළඟාවෙමින් තිබිණ. ඔත්තුව නිසා පිබිදුනු ජර්මන් නාවික හමුදාව මහත් උනන්දුවෙන් නෝර්වේ උතුරු වෙරළ ආසන්නයේ ගොදුර එනතුරු රැකවල්ලා සිටියෝය. ඒ දිනය 1943 මාර්තු 29 දාය. ජර්මන් නැවකින් හදිසියේම බෝට්ටුවට ප්‍රහාරයක් එල්ල විය. ප්‍රහාරයෙන් විමතියට පත් බෝට්ටුවේ සිටි පිරිසද ප්‍රතිප්‍රහාර එල්ල කළහ. ජර්මන් ප්‍රහාරය දරුණු විය. අන් කළ හැකි දෙයක් නැතැයි සිතූ බෝට්ටුවේ පිරිස තමන් සතු ටොන් 8ක පුපුරන ද්‍රව්‍යය තොගයට සේව නූල යොදා ගිනි පත්තු කර, ජීවිතය බේරාගැනීම සඳහා එකිනෙකා මුහුදට පැන්නහ. ඔවුන්ගේ අරමුණ නෝර්වේ ගොඩබිමට හැකි ඉක්මණින් පිහිනා යෑමයි. විශාල හඬක් නගමින් බෝට්ටුව පුපුරා ගිය අතර ඒ සමගම බෝට්ටුවේ තිබූ වෙනත් රහස් ලිපි ද්‍රව්‍ය හා සැලසුමේ සටහන් රැසක් ද විනාශයට පත්විය. ජාන් බාල්ස්රූද් ඇතුළු පිරිසටද අවශ්‍ය වූයේ තමන්ගේ සැලසුම් ජර්මන්කාරයින් අතට පත්වීම වැළැක්වීම නිසා ලිපි ද්‍රව්‍ය විනාශ කිරීම හිතාමතාම සිදුකළ දෙයක් විය. බෝට්ටුව පුපුරායාමෙන් ජර්මන් නැවට කිසිදු හානියක් වූයේ නැත. මුහුදට පැන්න කීපදෙනෙකු, අහසට නැගුනු දුම් වලාව අතරින් කුඩා බෝට්ටුවකට ගොඩවූහ. එම යාත්‍රාවටද ජර්මන් නැවෙන් ප්‍රහාර එල්ල කර ගිල්වා දැමීය. දොළොස් දෙනාම අධික ශීතල වතුර මැදින් වෙරළ දෙසට පීනන්නට වූහ. 

වෙරළ දෙසට ළඟාවන ඔවුන්ට ඈත සිට පෙනුනේ වෙරළේ ඔවුන්ව “පිළිගැනීමට ජර්මන් හමුදා සූදානමින් සිටින බවයි. ඔවුන් එකිනෙකා අත්අඩංගුවට ගැනීම ආරම්භ විය. ඔවුන් අතර සිටි එක් පුද්ගලයෙකුට ජීවිත්වීමේ වාසනාව හිමිව තිබුණි. ඒ ජාන් බාල්ස්රූද් ය. ඔහු වෙරළේම ඇති ගල් කුළක සැඟව සිටියේය. ඔහු හැර අනෙක් එකොළොස් දෙනාවම හමුදා කඳවුරකට රැගෙන ගිය ජර්මන් හමුදාව, ඔවුන්ට අමානුෂික වද හිංසා පැමිණවීය. ඔවුන්ගෙන් හෙළිකර ගැනීමට අවශ්‍ය වූයේ ඔවුන්ගේ අරමුණ සහ ඔවුන් පැමිණි කාරණය යි. නමුත් ඒ කිසිවෙකුත් මුණිවත රැක්කා මිස තොරතුරු හෙළි කළේ නැත. එහෙත් අනපේක්ෂිත ලෙස වැදගත් හෝඩුවාවක් ජර්මන්කාරයින් අතට පත්විය. 

දොළොස්දෙනාට නිකුත්කළ හැඳුනුම්පත් දොළහක් ඔවුන් සතුව තිබී ජර්මානුවන් අතට පත්විය. හැඳුන්ම්පත්වල සඳහන් නම් හා ඡායාරූප සසඳමින් අල්ලාගත් එකොළොස් දෙනෙකුගේ අනන්‍යතාව තහවුරු කෙරිණි. මේ අනුව එක් සතුරෙකු අතුරුදහන්ව ඇති බව ජර්මනුන්ට වටහාගන්නට වැඩි වෙලාවක් ගියේ නැත. අල්ලාගත් පුද්ගලයින් සිරගත කොට අතුරුදහන් වූ පුද්ගලයා සොයා දැවැන්ත මෙහෙයුමක් දියත් කෙරිණි. එක් වරකදී ජාන් බාල්ස්රූද් පැනයන අයුරු ජර්මන් භට කණ්ඩාමකට විමර්ශනය විය. ඔවුන් ජාන් බාල්ස්රූද්ට වෙඩි තැබූහ. වාසනාවට එම වෙඩි පහර වැදුනේ ඔහුගේ පාදයටය. වෙඩිපහර කාගෙන එතැනින් පලායාමට හැකි වුවත් අධික ශීතල ජලය සහිත පොකුණකට ඔහු වැටෙන අයුරු ද ජර්මන් භට කණ්ඩාමට දැකගත හැකිවිය. භට කණ්ඩායමේ අණදෙන නිලධාරියා නිසැක ලෙසම බාල්ස්රූද් මියගිය බව දැඩිව විශ්වාස කළේය. නමුත් එවකට නෝර්වේ හි ජර්මානු පොලිස් නිලධාරි කූට් ස්ටේජ් (Kurt Stage), බාල්ස්රූද් මියනොගිය බවත්, ඔහු කොහේ හෝ සැඟවී ජීවත්වන බවත් දැඩිව විශ්වාස කළේය. මේ නිසා බාල්ස්රූද්ව සොයා නැවතත් දැවැන්ත මෙහෙයුමක් දියත් කෙරිණි. මේ සඳහා අහස්යානා, දඩයම් සුනඛයින්, ඔත්තුකරුවන් හා නොයෙකුත් යුධ උපක්‍රම දියත්විය. නමුත් ඒ කිසිම මෙහෙයුමකින් ජාන් බාල්ස්රූද්ව සොයාගත නොහැකි විය. මාස දෙකක් පමණ සැඟවී සිටීමට හේ සමත් විය. 

බාල්ස්රූද්ව ලුහුබැඳ ගිය ජර්මානු පොලිස් නිලධාරි කූට් ස්ටේජ් (Kurt Stage). යුද්ධයෙන් පසු යුධ අපරාධ යටතේ ඔහුව 1947 දී එල්ලා මරා දමනු ලැබීය. 

ඒ වනවිටත් නෝර්වේ වැසියන් විශේෂයෙන්ම දේශප්‍රේමී ජනතාව ජාන් බාල්ස්රූද් රැකබලා ගැනීමේ හා ආරක්ෂා කිරීමේ වගකීම අකුරටම පිළිපැද්දේය. බාල්ස්රඩ්ට ඇතිවූ ලොකුම අවාසනාව ඔහුට ඇවිද ගැනීමට නොහැකි වීමයි. පාදයට වෙඩි වැදීමෙන් හා අධික ශීතලට තැම්බීමෙන් ඔහුගේ පාදයේ ඇඟිලි කුණුවෙමින් තිබුණි. තම සාක්කු පිහිය අතට ගත් ඔහු තම පාදයේ වූ කුණුවූ මහපට ඇඟිල්ල කපා ඉවත් කළේය. නරක්වූ රුධිරය පිටවීමත් සමග තරමක සහනයක් ඔහුට දැණින. ඔත්පල වූ බාල්ස්රූද් ජර්මානුවන්ට අසුනොවී රැකබලාගෙන ස්වීඩන් රටට රහසේ ඇරලවීම දේශප්‍රේමී ජනතාවගේ ඊළඟ අභිප්‍රාය බවට පත්විය. මේ සඳහා මුලදී බාල්ස්රූද්ව ඇතැම් ගම්මානවල ගව මඩුවල පවා සඟවා තැබූහ. ජර්මන් හමුදාවලට ඔහු හසු නොවූයේ අනූනමයෙනි. අවසන් වරට හුදකලා නිම්නයක ඇති පාළු ලෑලි නිවසක (බාල්ස්රූද් මේ නවාතැන හැඳින්වූයේ හොටෙල් සැවෝයි කියාය.) බාල්ස්රූද්ව සඟවන ලදී. ඊළඟට ඔහුව හිම කාන්තාරයේ වූ ගල් ගුහාවක නැවැත්වූහ. මෙම ගුහාවේ සිටි කාලයේ ඔහු තම දෙපයේ ඉතිරි ඇඟිලි නමයම කපා ඉවත්කළේය. මේ සැත්කම නිසා ඔහුගේ දෙපා නරක්නොවී බේරාගත හැකිවිය. දේශප්‍රේමීන් නැවත පැමිණ, ලෑලි වලින් සෑදූ හිම මත ලිස්සා යන අට්ටාලයක තබා බාල්ස්රූද්ව බැඳ හිම කඳු මතින් (ෆින්ලන්තය හරහා ) ඇදගෙන යන ලදී. මේ ගමනට දින 27ක් ගත වූයෙන් බාල්ස්රූද් මරණාසන්න අවස්ථාවට ළඟාවිය. ජීවිත අනතුරක් වීමට පෙර ස්වීඩන් දේශසීමාවට සේන්දු වූ බාල්ස්රූද් ස්වීඩන් දේශප්‍රේමී ජනතාව විසින් පිළිගනු ලැබීය. 

බාල්ස්රූද් නෝරවේ සිට ෆින්ලන්තය හරහා ස්වීඩනයට පැමිණි ගමන් මාර්ගය

උතුරු ස්වීඩනයේ රැඳී හුන් ජාන් බාල්ස්රූද් රතුකුරුස සංවිධානයේ ගුවන්යානයකින් බෝඩ්න් (Boden) නුවර පිහිටි ස්වීඩන් රෝහල වෙත ගෙනයනු ලැබීය. මාස 7ක් ප්‍රතිකාර ලැබීමෙන් අනතුරුව තවත් ගුවන් යානයකින් ඔහුව එංගලන්තයට රැගෙන යන ලදී. නෝර්වේ රටට ගොස් ජර්මානුන්ට එරෙහිව සටන් කරන දේශප්‍රේමී ව්‍යාපාරයේ සාමාජිකයින්ව පුහුණු කිරීමේ වගකීම ජාන් බාල්ස්රූද්ට පැවරුණි. ඉතා දිගු කලකට පසු ඔහුට පොළොවේ පය ගසා ඇවිදීමට හැකිවිය. 1945 දී යුද්ධය අවසන් වූ විගස ඔහු යළි නෝර්වේ රටට පා තැබීය. ඔස්ලෝ නුවරට ගිය ඔහු නැවතත් ඔහුගේ පවුලේ සාමාජිකයින් හා එක්විය. ඒ ඔවුන්ගෙන් වෙන්වී අවුරුදු 5කට පසුවය. නෝර්වේ රටේ ජාතික වීරයෙක් ලෙස ඔහු අවස්ථාවන් කීපයකදී ගරු බුහුමන් ලැබීය. 


1957 සිට 1964 දක්වා නෝර්වීජියානු අබාධිත ප්‍රවීනයන්ගේ සංගමයේ සභාපතිවරයා ලෙස ද ඔහු කටයුතු කළේය. 

1962 දී ස්පාඥ්ඥයට ගිය ඔහු තම ඉතිරි ජීවිතයෙන් වැඩි කාලයක් එහි ගත කළේය. ජීවිතයේ අවසන් භාගයේදී හේ නැවතත් තම මව්රට වන නෝර්වේ රටට ගියේය. වසර 71 දී එනම් 1988 දෙසැම්බර් 30 දා ජාන් බාල්ස්රූද් තම ජීවිත ගමන අවසන් කළේය. ඔහුගේ භෂ්මාවශේෂ තැන්පත් කළේ තවත් විශේෂ පුද්ගලයෙකුගේ සොහොන අද්දරය. ඒ එදා නොර්වේ රටින් පළායාමට බාල්ස්රූද්ට උදව් කළ 1943 දී මියගිය, ඇස්ලක් ෆොස්වොල් නම් (Aslak Aslaksen Fossvoll) දේශප්‍රේමියාගේ සොහොන අසලය. 

ජාන් බාල්ස්රූද් මැදි වියේදී ... තම පාදය පෙන්වමින්

ජාන් බාල්ස්රූද් සිය බිරිඳ Jovelyn Evy Miller Baalsrud සමග

ජාන් බාල්ස්රූද්  1940 දී සහ 1980 දී පෙනුම

බාල්ස්රූද් සහ ෆොස්වොල්  දෙදෙනාගේම ස්මාරක එක තැනය.

සිද්ධියෙන් වෙඩිතබා මරාදැමුණු 11 දෙනා සමග ජීවිතය බේරාගත් බාල්ස්රූද් (රූපයේ දැක්වෙන අවසන් පුද්ගලයා)

යුද්ධය නිමාවී අවුරුදු 10කට පසු එනම් 1955 දී ජාන් බාල්ස්රූද්ගේ ත්‍රාසජනක අත්දැකීම ඇසුරින් ලෝප්‍රකට යුධ නවකතාකරුවෙකු වූ ඩේවිඩ් හොවාත් (David Howarth) විසින් We Die Alone නම් නවකතාව සම්පාදනය කළේය. ඩේවිඩ් හොවාත් (David Howarth) ගේ පොත ඇසුරින් පළමු සිනමා පටය බිහිවුණේ 1957 දීය. එහි නම Ni Li (Nine Lives) ය. කළු සුදු චිත්‍රපටයක් ලෙස නිර්මාණය වූ එය අධ්‍යක්ෂණය කළේ ආනෙ ස්කොවුන් (Arne Skouen) නම් අධ්‍යක්ෂවරයාය. 






ඩේවිඩ් හොවාත්ගේ නවකතාව විවිධ මුහුණුවරින්

1957 දී Ni Li (Nine Lives) චිත්‍රපටයේ දර්ශනයක්

(Nine Lives) චිත්‍රපටයේ  අධ්‍යක්ෂ ආනෙ ස්කොවුන් (Arne Skouen)

මේ සත්‍ය කතාව අසුරින් “ජාන් බාල්ස්රූද් සහ ඔහුව බේරාගත් පිරිස” (Jan Baalsrud and Those Who Saved Him) නමින් ඇස්ට්‍රික් කාල්ස්සන් (Astrid Karlsen Scott) සහ තෝර් හෝග් (Tore Haug) විසින්ද ග්‍රන්ථයක් සම්පාදනය කළහ. මෙම ග්‍රන්ථය ඇසුරින් චිත්‍රපටයක් නිර්මාණය කිරීමේ අයිතිය 2004 වසරේදී සිනමා අධ්‍යක්ෂක හැරල්ඩ් ස්වෝට් (Harald Zwart) විසින් ලබාගනු ලැබීය. ඔහු අතින් 2017 වසරේදී දොළොස්වැන්නා (12th Man) සිනමා පටය බිහිවුණේ ඒ ආකාරයටය. 


ඇස්ට්‍රික් කාල්ස්සන් (Astrid Karlsen Scott) සහ තෝර් හෝග් (Tore Haug) විසින් ලියන ලද නවකතාවේ විවිධ ස්වරූප

නවකතාකරු ඇස්ට්‍රික් කාල්ස්සන් (Astrid Karlsen Scott)

නවකතාකරු තෝර් හෝග් (Tore Haug)


දොළොස්වැනියා හෙවත් (The 12th Man) චිත්‍රපටයේ ජාන් බාල්ස්රූද්ගේ  චරිතයට පන පොවන ප්‍රධාන නළු තෝමස් (Thomas Gullested)  

තෝමස් (Thomas Gullested) සාමාන්‍ය ජීවිතයේදී

(The 12th Man) චිත්‍රපටයේ  කූට් හේග් ගේ චරිතයට පන පොවන Jonathan Rhys Meyers
නළු Jonathan Rhys Meyers සාමාන්‍ය ජීවිතයේදී.

චිත්‍රපටයේ අධ්‍යක්ෂ හැරල්ඩ් ස්වෝට් (Harald Zwart